IVF: Trữ trứng, hiến noãn, xin noãn và xin tinh trùng cần biết gì?

Khi nhắc đến thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), nhiều người thường nghĩ đến điều trị hiếm muộn cho các cặp vợ chồng. Tuy nhiên, kỹ thuật hỗ trợ sinh sản còn liên quan đến trữ noãn (trữ trứng), hiến noãn, nhận noãn hiến và sử dụng tinh trùng hiến.

Từ ngày 01/10/2025, Nghị định 207/2025/NĐ-CP đã cập nhật nhiều quy định quan trọng về hiến, nhận, sử dụng và lưu giữ tinh trùng, noãn, phôi tại Việt Nam. Người có nhu cầu nên hiểu rõ cả điều kiện chuyên môn, hồ sơ hành chính và quy định pháp luật trước khi bắt đầu điều trị.

Trữ trứng – lưu giữ khả năng sinh sản cho tương lai

Trữ trứng hay trữ noãn (oocyte cryopreservation) là quá trình kích thích buồng trứng, chọc hút noãn và đông lạnh noãn để sử dụng trong tương lai. Trữ noãn có thể được cân nhắc khi:

• • Chuẩn bị điều trị ung thư hoặc bệnh lý có nguy cơ ảnh hưởng dự trữ buồng trứng
  • Chuẩn bị phẫu thuật có thể ảnh hưởng chức năng buồng trứng
  • Có nguy cơ suy giảm khả năng sinh sản sớm
  • Muốn chủ động lưu giữ noãn để sử dụng trong tương lai

Theo quy định hiện hành, người có nguyện vọng lưu giữ cá nhân có thể gửi noãn tại cơ sở được phép lưu giữ. Việc lưu giữ được thực hiện theo hợp đồng và có chi phí bảo quản. Nếu không đóng phí lưu giữ trong thời gian quá 6 tháng, cơ sở lưu giữ có quyền xử lý mẫu theo quy định. Người gửi cũng có quyền đề nghị chuyển noãn đang lưu giữ sang cơ sở khác. THƯ VIỆN PHÁP LUẬT

Hồ sơ và xét nghiệm khi trữ trứng

Thông thường cần CCCD/hộ chiếu, hồ sơ đồng ý thực hiện kỹ thuật và bộ xét nghiệm an toàn trước kích thích buồng trứng – chọc hút noãn.

Theo yêu cầu hiện tại của bệnh viện thực hiện IVF phối hợp, người bệnh có thể cần:

Đây là danh mục tiếp nhận của cơ sở thực hiện, không phải một bộ xét nghiệm bắt buộc giống nhau tại mọi trung tâm IVF.

Một điểm cần hiểu rõ: trữ noãn không bảo đảm chắc chắn sẽ có con trong tương lai. Tuổi của người phụ nữ tại thời điểm lấy noãn là một yếu tố quan trọng; kết quả sinh sống nhìn chung tốt hơn khi noãn được trữ ở tuổi trẻ hơn. ASRM

Hiến noãn – ai có thể hiến trứng?

Hiến noãn là việc một phụ nữ tự nguyện cung cấp noãn để sử dụng trong hỗ trợ sinh sản cho người khác. Theo pháp luật Việt Nam, người hiến noãn phải:

• • Là nữ từ đủ 18 tuổi
  • Có đầy đủ năng lực hành vi dân sự
  • Không mắc bệnh di truyền có thể ảnh hưởng đến thế hệ sau
  • Không mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh làm mất khả năng nhận thức, làm chủ hành vi
  • Không nhiễm HIV
  • Việc hiến phải được thực hiện tại cơ sở được phép và chỉ hiến tại một cơ sở lưu giữ theo quy định

Hoạt động hiến phải dựa trên nguyên tắc tự nguyện, không nhằm mục đích thương mại. THƯ VIỆN PHÁP LUẬT

Giấy tờ người hiến noãn cần chuẩn bị

Theo quy trình tiếp nhận hiện tại:

Người hiến noãn phải trải qua đánh giá sức khỏe và bộ xét nghiệm trước chọc hút noãn, bao gồm đánh giá buồng trứng, bệnh truyền nhiễm, xét nghiệm máu và các kiểm tra an toàn trước gây mê/chọc hút noãn.

Việc đồng ý hiến noãn cần được lập thành hồ sơ theo quy trình của cơ sở hỗ trợ sinh sản.

Xin noãn – ai được nhận noãn hiến?

Thuật ngữ chuyên môn phù hợp hơn là nhận noãn hiến. Theo Nghị định 207/2025/NĐ-CP, người nhận noãn phải:

• • Là người vợ trong cặp vợ chồng đang điều trị vô sinh
  • Nguyên nhân vô sinh do người vợ không có noãn hoặc noãn không bảo đảm chất lượng để thụ thai
  • Đồng thời đáp ứng điều kiện về quốc tịch/nguồn gốc theo quy định tại Điều 5 của Nghị định
  • Có đủ sức khỏe để thực hiện IVF và mang thai

Điểm cần lưu ý: theo quy định hiện hành, phụ nữ độc thân không thuộc nhóm được nhận noãn hiến. Nếu phụ nữ độc thân không có noãn hoặc noãn không bảo đảm chất lượng, Nghị định có quy định khả năng nhận phôi hiến khi đáp ứng điều kiện tương ứng. THƯ VIỆN PHÁP LUẬT

Thông tư 38/2025/TT-BYT cũng quy định người nhận noãn không được có bệnh hoặc tình trạng khiến không thể mang thai, bệnh mà thai kỳ có thể đe dọa tính mạng hoặc bệnh làm mất khả năng nhận thức và làm chủ hành vi. Nếu đang mắc bệnh cấp tính, việc chuyển phôi phải trì hoãn đến khi tình trạng ổn định.

Hồ sơ nhận noãn hiến

Đối với cặp vợ chồng nhận noãn:

• • Giấy đăng ký kết hôn
  • CCCD của cả hai vợ chồng
  • Hồ sơ của người hiến noãn theo tình trạng hôn nhân
  • Các văn bản đồng ý và hồ sơ chuyên môn theo quy định của trung tâm IVF

Xét nghiệm của người nhận noãn

Theo yêu cầu hiện tại của bệnh viện phối hợp:

Người chồng cũng cần bộ xét nghiệm bệnh truyền nhiễm, công thức máu, nhóm máu và tinh dịch đồ còn giá trị, vì tinh trùng của người chồng sẽ được sử dụng để tạo phôi.

Xin tinh trùng – ai được sử dụng tinh trùng hiến?

Theo Nghị định 207/2025/NĐ-CP, người nhận tinh trùng có thể là:

• • Người vợ trong cặp vợ chồng điều trị vô sinh, khi nguyên nhân vô sinh liên quan đến người chồng
  • Phụ nữ độc thân có nhu cầu sinh con, với điều kiện noãn của người phụ nữ bảo đảm chất lượng để thụ thai

Đây là thay đổi pháp lý quan trọng: từ ngày 01/10/2025, phụ nữ độc thân có nguyện vọng có thể tiếp cận kỹ thuật hỗ trợ sinh sản mà không cần chứng minh một nguyên nhân vô sinh như trước đây. THƯ VIỆN PHÁP LUẬT

Hồ sơ hành chính

Người nhận sẽ được đánh giá khả năng sinh sản và sức khỏe trước mang thai.
Nếu thực hiện IVF bằng tinh trùng hiến, người phụ nữ thực hiện bộ xét nghiệm chuẩn bị kích thích buồng trứng/chọc hút noãn. Nếu sử dụng tinh trùng hiến trong IUI, bộ xét nghiệm sẽ theo quy trình IUI tương ứng.

Những quy định pháp lý quan trọng

Có bốn điểm người bệnh nên biết:

• • Tinh trùng, noãn và phôi hiến chỉ được sử dụng cho một phụ nữ hoặc một cặp vợ chồng để sinh con
  • Người hiến chỉ được hiến tại một cơ sở được phép lưu giữ
  • Việc hiến – nhận tinh trùng và hiến – nhận phôi phải thực hiện theo nguyên tắc vô danh theo Nghị định 207/2025/NĐ-CP
  • Thông tin người hiến và người nhận được quản lý, mã hóa và bảo mật trong hệ thống hỗ trợ sinh sản.

Riêng đối với hiến noãn, Nghị định không quy định nguyên tắc vô danh theo cùng cách áp dụng cho tinh trùng và phôi; tuy nhiên việc hiến, nhận vẫn phải thực hiện tại cơ sở đủ điều kiện và tuân thủ đầy đủ hồ sơ, sàng lọc và quản lý thông tin.

Bảng tổng hợp thông tin

IVF và hỗ trợ sinh sản hiện nay không chỉ bao gồm điều trị hiếm muộn theo cách truyền thống. Trữ trứng giúp bảo tồn khả năng sinh sản; hiến noãn và tinh trùng tạo cơ hội cho những trường hợp không thể sử dụng giao tử của chính mình; phụ nữ độc thân cũng có thêm lựa chọn sinh sản hợp pháp theo quy định mới.

Tuy nhiên, mỗi trường hợp có điều kiện pháp lý, hồ sơ và xét nghiệm khác nhau. Người bệnh nên xác định đúng nhu cầu ngay từ đầu và hoàn thiện hồ sơ theo cơ sở trực tiếp thực hiện kỹ thuật, thay vì tự làm một bộ xét nghiệm IVF giống nhau cho tất cả mọi người.

Tài liệu tham khảo

1. Chính phủ. Nghị định 207/2025/NĐ-CP về sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản và điều kiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo, hiệu lực 01/10/2025. THƯ VIỆN PHÁP LUẬT
2. Bộ Y tế. Thông tư 38/2025/TT-BYT quy định tiêu chuẩn sức khỏe người nhận tinh trùng, noãn, phôi và quản lý mẫu hỗ trợ sinh sản. Vietnam Tourism
3. Luật số 75/2006/QH11 về hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác. THƯ VIỆN PHÁP LUẬT
4. ASRM. Evidence-based outcomes after oocyte cryopreservation, 2021 và Planned Oocyte Cryopreservation Ethics Opinion, 2023/2024. ASRM

Chia sẻ: