Xét nghiệm GBS trong thai kỳ: Khi nào cần làm?

GBS – Group B Streptococcus, hay liên cầu khuẩn nhóm B, là vi khuẩn có thể sống tự nhiên trong đường tiêu hóa và đường sinh dục của phụ nữ.

Người mang GBS thường hoàn toàn không có triệu chứng và không được xem là mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục. Tuy nhiên, GBS có thể truyền sang trẻ trong quá trình chuyển dạ hoặc sau khi vỡ ối và gây nhiễm trùng nặng ở trẻ sơ sinh. CDC

Tại sao cần xét nghiệm GBS khi mang thai?

GBS có thể gây nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi hoặc viêm màng não ở trẻ sơ sinh.

Phần lớn trẻ sinh từ mẹ mang GBS vẫn khỏe mạnh. Tuy nhiên, nếu mẹ có GBS và không được dự phòng kháng sinh khi có chỉ định, khoảng 1–2% trẻ sơ sinh phơi nhiễm có thể phát triển bệnh GBS khởi phát sớm. ACOG

Mục đích của xét nghiệm không phải để “điều trị sạch GBS” cho mẹ mà để xác định ai cần được dùng kháng sinh trong chuyển dạ nhằm bảo vệ trẻ.

Xét nghiệm GBS thực hiện khi nào?

ACOG khuyến cáo sàng lọc GBS ở 36 tuần 0 ngày đến 37 tuần 6 ngày trong mỗi thai kỳ. ACOG

Thời điểm này được chọn vì GBS có thể xuất hiện rồi biến mất theo thời gian. Kết quả cấy gần ngày sinh phản ánh tình trạng mang GBS lúc chuyển dạ tốt hơn xét nghiệm quá sớm. Kết quả cấy thường được xem có giá trị khoảng 5 tuần. ACOG

Xét nghiệm GBS được lấy như thế nào?

Mẫu được lấy bằng que phết tại: Âm đạo → sau đó trực tràng

Thủ thuật chỉ kéo dài vài phút, thường không đau đáng kể và không ảnh hưởng đến thai. Mẫu sau đó được gửi đến phòng xét nghiệm để nuôi cấy tìm GBS. CDC

GBS dương tính có nghĩa là gì?

GBS dương tính không có nghĩa mẹ đang bị nhiễm trùng hoặc vệ sinh kém.

Điều này chỉ cho biết tại thời điểm xét nghiệm, GBS đang hiện diện ở âm đạo hoặc trực tràng. GBS cũng không phải bằng chứng người mẹ:

• • Mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục
  • Bị viêm âm đạo
  • Chắc chắn sẽ truyền GBS cho con
  • Cần sinh mổ

Điều quan trọng nhất là báo kết quả GBS khi nhập viện sinh để nhân viên y tế có kế hoạch dự phòng phù hợp.

Nếu GBS dương tính có cần uống kháng sinh ngay không?

Thông thường không.

Uống kháng sinh trước chuyển dạ không loại bỏ GBS lâu dài vì vi khuẩn có thể tái định cư nhanh chóng. CDC nhấn mạnh chiến lược hiệu quả để phòng bệnh GBS khởi phát sớm ở trẻ là kháng sinh đường tĩnh mạch trong chuyển dạ, không phải uống kháng sinh nhiều ngày trước sinh. CDC

Ngoại lệ là khi GBS gây nhiễm trùng đường tiểu hoặc GBS bacteriuria ở mức cần điều trị, khi đó mẹ có thể cần điều trị ngay theo chỉ định.

Khi nào mẹ cần dùng kháng sinh lúc sinh?

Kháng sinh dự phòng trong chuyển dạ được chỉ định khi:

• • Xét nghiệm GBS cuối thai kỳ dương tính
  • Có GBS trong nước tiểu ở bất kỳ thời điểm nào của thai kỳ
  • Đã từng sinh một trẻ mắc bệnh GBS xâm lấn
  • Không biết kết quả GBS khi chuyển dạ nhưng có các yếu tố nguy cơ như sinh non, vỡ ối kéo dài hoặc sốt trong chuyển dạ ACOG

Mục tiêu lý tưởng là có ít nhất 4 giờ kháng sinh trước sinh, nhưng ngay cả khoảng 2 giờ cũng có thể làm giảm lượng GBS và nguy cơ nhiễm trùng sơ sinh. Không nên trì hoãn một can thiệp sản khoa cần thiết chỉ để đủ 4 giờ kháng sinh. ACOG

Ở Việt Nam, Ampicillin đường tĩnh mạch được sử dụng phổ biến để dự phòng lây truyền GBS trong chuyển dạ. Một phác đồ thường dùng là:

Ampicillin 2 g tĩnh mạch liều đầu → sau đó 1 g mỗi 4 giờ cho đến khi sinh. Từ Dũ Hospital

Penicillin G cũng có hiệu quả và được ACOG xem là lựa chọn hàng đầu trong hướng dẫn quốc tế; ampicillin là lựa chọn thay thế phù hợp. Nếu thai phụ dị ứng penicillin, bác sĩ sẽ lựa chọn cefazolin, clindamycin hoặc vancomycin tùy mức độ dị ứng và độ nhạy kháng sinh của GBS. ACOG

GBS dương tính có phải sinh mổ không?

Không.

GBS dương tính không phải chỉ định mổ lấy thai.

Nếu thai phụ được mổ lấy thai chủ động trước khi chuyển dạ và màng ối còn nguyên, ACOG không khuyến cáo kháng sinh dự phòng GBS riêng biệt, ngay cả khi xét nghiệm GBS dương tính. Người bệnh vẫn được dùng kháng sinh dự phòng phẫu thuật theo quy trình mổ lấy thai. ACOG

Nếu đã chuyển dạ hoặc đã vỡ ối trước thời điểm mổ, cách xử trí sẽ khác.

Có trường hợp nào không cần làm lại xét nghiệm GBS cuối thai kỳ?

Có hai tình huống quan trọng:

• • GBS được phát hiện trong nước tiểu trong thai kỳ: được xem là bằng chứng mẹ mang GBS nhiều và đã có chỉ định dự phòng kháng sinh khi chuyển dạ
  • Đã từng sinh con mắc bệnh GBS xâm lấn: thai kỳ tiếp theo cũng có chỉ định dự phòng kháng sinh khi chuyển dạ

Nếu chưa kịp xét nghiệm GBS mà đã chuyển dạ?

Bác sĩ sẽ đánh giá nguy cơ.Kháng sinh dự phòng thường được chỉ định nếu GBS chưa rõ và có một trong các yếu tố:

• • Chuyển dạ sinh non dưới 37 tuần
  • Vỡ ối từ 18 giờ trở lên
  • Sốt trong chuyển dạ ≥ 38°C
  • Một số trường hợp từng GBS dương tính ở thai kỳ trước ACOG

Tài liệu tham khảo

1. ACOG. Prevention of Group B Streptococcal Early-Onset Disease in Newborns. Committee Opinion No. 797. ACOG
2. CDC. Screening for Group B Strep Bacteria. Updated 2025. CDC
3. CDC. Preventing Group B Strep Disease in Newborns. Updated 2025. CDC

Chia sẻ: