Tiêm ngừa trong thai kỳ

Tiêm vaccine trong thai kỳ không chỉ giúp bảo vệ người mẹ mà một số vaccine còn tạo kháng thể truyền qua nhau thai, giúp bảo vệ trẻ trong những tháng đầu sau sinh. Trong thực hành chăm sóc thai tại Việt Nam, uốn ván là vaccine cần được ưu tiên nhất. Các vaccine khác có thể được cân nhắc tùy tiền sử tiêm chủng, mùa dịch, bệnh nền và nguy cơ phơi nhiễm của từng thai phụ.

1. Uốn ván – vaccine cần ưu tiên trong thai kỳ

Uốn ván sơ sinh là bệnh nặng nhưng có thể phòng ngừa bằng vaccine. Kháng thể của mẹ sau tiêm vaccine có chứa thành phần uốn ván có thể truyền sang thai và góp phần bảo vệ trẻ sau sinh.

Hướng dẫn Quốc gia của Bộ Y tế năm 2026 tiếp tục yêu cầu tiêm vaccine có chứa thành phần uốn ván cho phụ nữ mang thai theo lịch của Chương trình Tiêm chủng mở rộng. Vietnam National Power Authority

Nếu chưa từng tiêm, tiêm chưa đủ hoặc không rõ tiền sử

Theo lịch hiện hành của Bộ Y tế:

Từ mũi thứ hai trở đi, Bộ Y tế quy định nên hoàn tất ít nhất 2 tuần trước ngày dự sinh. Ministry of Health Vietnam

Thai phụ đã được tiêm đầy đủ vaccine có thành phần uốn ván trước đây không nhất thiết phải tiêm lại hai mũi ở mỗi thai kỳ. Số mũi cần bổ sung phụ thuộc vào tổng số liều đã tiêm và thời điểm các mũi trước đó.

WHO cũng khuyến cáo vaccine chứa giải độc tố uốn ván trong thai kỳ dựa trên tiền sử tiêm chủng nhằm phòng uốn ván mẹ và uốn ván sơ sinh. World Health Organization

2. Có thể chọn Tdap thay cho vaccine chỉ phòng uốn ván không?

Tdap là vaccine phối hợp phòng: Uốn ván – Bạch hầu – Ho gà

Ưu điểm của Tdap là ngoài bảo vệ mẹ khỏi uốn ván, kháng thể chống ho gà của mẹ còn được truyền cho thai, giúp bảo vệ trẻ trong giai đoạn đầu đời khi trẻ chưa hoàn tất các mũi vaccine của mình.

Hướng dẫn Quốc gia của Bộ Y tế năm 2026 nêu rằng vaccine Tdap đã được cấp phép cho thai phụ và khuyến cáo một liều trong mỗi thai kỳ, từ 26–36 tuần hoặc theo hướng dẫn của sản phẩm được Bộ Y tế cấp phép. Vietnam National Power Authority

3. Vaccine cúm – có thể cân nhắc trong thai kỳ

Thai phụ mắc cúm có nguy cơ diễn tiến nặng và nhập viện cao hơn so với người không mang thai.

Vaccine cúm bất hoạt có thể được tiêm ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ. Hướng dẫn Bộ Y tế năm 2026 cũng xác nhận các vaccine cúm bất hoạt được cấp phép cho thai phụ có thể sử dụng trong mọi thời điểm của thai kỳ. Vietnam National Power Authority

Có thể cân nhắc tiêm khi:

• • Mang thai vào mùa cúm
  • Làm việc trong môi trường đông người hoặc y tế
  • Có bệnh nền làm tăng nguy cơ biến chứng hô hấp
  • Muốn tăng khả năng bảo vệ cho cả mẹ và trẻ những tháng đầu sau sinh

4. Vaccine RSV – lựa chọn thêm để bảo vệ trẻ trong những tháng đầu đời

RSV – Respiratory Syncytial Virus là một trong những nguyên nhân quan trọng gây viêm tiểu phế quản, viêm phổi và nhập viện ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong những tháng đầu sau sinh.

Hiện có vaccine RSVpreF dành cho thai phụ. Sau khi mẹ được tiêm, kháng thể chống RSV truyền qua nhau thai và giúp bảo vệ trẻ trong khoảng những tháng đầu đời, khi trẻ dễ mắc RSV nặng nhất.
WHO khuyến cáo các quốc gia triển khai một trong hai chiến lược: tiêm vaccine RSVpreF cho mẹ trong thai kỳ hoặc sử dụng kháng thể đơn dòng kéo dài cho trẻ sau sinh, tùy điều kiện của từng quốc gia. World Health Organization

Tiêm RSV vào thời điểm nào?

Khuyến cáo hiện có khác nhau đôi chút:

• • WHO: RSVpreF có thể được tiêm trong quý III, từ 28 tuần trở đi, nhằm tạo đủ thời gian truyền kháng thể cho thai World Health Organization
  • CDC: khuyến cáo một liều Abrysvo (RSVpreF) từ 32 tuần 0 ngày đến 36 tuần 6 ngày, với thời điểm tiêm điều chỉnh theo mùa RSV tại địa phương CDC

Vì thời điểm lưu hành RSV khác nhau giữa các quốc gia và vùng khí hậu, thai phụ tại Việt Nam nên sử dụng vaccine đã được cấp phép và theo hướng dẫn hiện hành của Bộ Y tế/cơ sở tiêm chủng.

Mẹ tiêm vaccine hay trẻ tiêm kháng thể RSV?

Thông thường có hai cách để bảo vệ trẻ: Mẹ tiêm RSVpreF trong thai kỳ → truyền kháng thể qua nhau thai

hoặc

Trẻ được tiêm kháng thể đơn dòng RSV sau sinh, ví dụ Nirsevimab khi có chỉ định và sản phẩm khả dụng.

WHO cho rằng đa số cặp mẹ–con không cần sử dụng đồng thời cả hai biện pháp, ngoại trừ một số tình huống đặc biệt. World Health Organization

Trong hướng dẫn CDC hiện tại, Abrysvo của Pfizer là vaccine RSV được sử dụng trong thai kỳ; Arexvy và mResvia không được khuyến cáo cho thai phụ. CDC

Có thể tiêm RSV cùng các vaccine khác không?

Theo CDC, vaccine RSV dành cho thai phụ có thể được tiêm trong cùng lần khám với Tdap, vaccine cúm hoặc COVID-19 nếu các vaccine này đều có chỉ định.

5. Vaccine COVID-19

Vaccine COVID-19 không chứa virus sống có thể được sử dụng trong thai kỳ theo sản phẩm được Bộ Y tế cấp phép.

Hướng dẫn Quốc gia 2026 của Bộ Y tế lưu ý tiêm vaccine COVID-19 cho thai phụ khi có dịch hoặc có khuyến cáo của Bộ Y tế, thay vì xem đây là mũi bắt buộc thường quy cho mọi thai kỳ. Vietnam National Power Authority

Do tình hình dịch tễ và khuyến cáo có thể thay đổi theo thời gian, thai phụ nên xem hướng dẫn đang áp dụng tại thời điểm mang thai.

6. Vaccine viêm gan B

Mang thai không phải chống chỉ định của vaccine viêm gan B. Thai phụ chưa có miễn dịch hoặc chưa được tiêm đầy đủ có thể được cân nhắc tiêm trong thai kỳ, đặc biệt khi có nguy cơ phơi nhiễm như:

• • Bạn tình hoặc người sống cùng mắc viêm gan B
  • Nhân viên y tế có nguy cơ tiếp xúc máu
  • Có những yếu tố nguy cơ lây nhiễm khác

Vaccine viêm gan B sử dụng kháng nguyên không có khả năng gây nhiễm HBV cho thai. CDC

Cần phân biệt tiêm vaccine cho mẹ với xử trí trẻ sinh từ mẹ HBsAg dương tính. Trong trường hợp mẹ nhiễm HBV, trẻ cần kế hoạch dự phòng ngay sau sinh theo hướng dẫn chuyên môn.

7. Một số vaccine khác chỉ tiêm khi có chỉ định đặc biệt

Một số vaccine không cần sử dụng thường quy cho mọi thai phụ nhưng có thể được cân nhắc khi nguy cơ mắc bệnh cao, ví dụ:

• • Vaccine viêm gan A
  • Vaccine dại sau phơi nhiễm
  • Vaccine não mô cầu
  • Vaccine bại liệt bất hoạt trong một số tình huống nguy cơ hoặc đi đến vùng dịch

Việc sử dụng cần dựa trên nguy cơ mắc bệnh so với lợi ích và dữ liệu an toàn của vaccine trong thai kỳ. CDC

8. Những vaccine nào nên tránh trong thai kỳ?

Nguyên tắc quan trọng là không sử dụng thường quy vaccine sống giảm độc lực trong thai kỳ. Các vaccine cần tránh gồm:

Nếu vô tình tiêm MMR hoặc vaccine thủy đậu trước khi phát hiện có thai, không nên tự kết luận thai bị ảnh hưởng hoặc tự đưa ra quyết định về thai kỳ. Cần thông báo cho bác sĩ để được tư vấn.

Tài liệu tham khảo

1. Bộ Y tế. Quyết định 1139/QĐ-BYT ngày 23/04/2026 – Hướng dẫn Quốc gia các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản về nội dung Chăm sóc trước khi có thai và trước khi sinh. Vietnam National Power Authority
2. Bộ Y tế. Quy định lịch vaccine có chứa thành phần uốn ván cho phụ nữ có thai. Ministry of Health Vietnam
3. World Health Organization. Tetanus – vaccination and prevention of maternal and neonatal tetanus. World Health Organization
4. CDC. Guidelines for Vaccinating Pregnant Women. Updated 2025–2026. CDC
5. CDC. Tdap Vaccination for Pregnant Women. CDC

Chia sẻ: