Các dưỡng chất cần bổ sung trong thai kỳ: Hàm lượng bao nhiêu là đủ?

Nhu cầu dinh dưỡng tăng lên trong thai kỳ để đáp ứng sự phát triển của thai nhi, bánh nhau và những thay đổi của cơ thể mẹ. Tuy nhiên, không phải dưỡng chất nào cũng cần uống bổ sung với liều cao.

ACOG khuyến nghị ưu tiên chế độ ăn đa dạng kết hợp một viên vitamin dành cho thai kỳ mỗi ngày. Một số dưỡng chất như acid folic và sắt thường cần được chú ý đặc biệt, trong khi canxi, choline, vitamin B12 hoặc omega-3 phụ thuộc nhiều hơn vào khẩu phần và tình trạng của từng người. ACOG

Bảng hàm lượng dưỡng chất quan trọng trong thai kỳ

Điều quan trọng là phân biệt nhu cầu tổng mỗi ngày với liều viên bổ sung. Nhu cầu tổng bao gồm cả thực phẩm và viên uống.

Các nhu cầu dinh dưỡng trong bảng dựa chủ yếu trên ACOG và Dietary Reference Intakes tổng hợp bởi NIH Office of Dietary Supplements. ACOG

Acid folic: cần bổ sung từ trước khi mang thai

Acid folic đặc biệt quan trọng trong giai đoạn rất sớm của thai kỳ vì giúp giảm nguy cơ dị tật ống thần kinh.

ACOG khuyến nghị phụ nữ có khả năng mang thai bổ sung ít nhất 400 mcg acid folic mỗi ngày, bắt đầu tối thiểu 1 tháng trước khi mang thai. Trong thai kỳ, tổng nhu cầu folate khoảng 600 mcg DFE/ngày từ thực phẩm và viên bổ sung. ACOG

Người từng có thai hoặc con mắc dị tật ống thần kinh là một nhóm đặc biệt: ACOG khuyến cáo 4 mg acid folic/ngày, bắt đầu ít nhất 3 tháng trước thụ thai và tiếp tục trong 12 tuần đầu. Đây là liều cao và cần được bác sĩ chỉ định, không nên tự sử dụng. ACOG

Sắt: nhu cầu tăng rõ trong thai kỳ

Thai phụ cần khoảng 27 mg sắt mỗi ngày để đáp ứng sự gia tăng thể tích máu của mẹ và nhu cầu tạo máu của thai. ACOG

WHO khuyến cáo thai phụ uống hằng ngày 30–60 mg sắt nguyên tố kết hợp 400 mcg acid folic nhằm giảm thiếu máu mẹ, sinh non và trẻ nhẹ cân. World Health Organization

Nếu đã thiếu máu thiếu sắt, liều điều trị không còn giống liều dự phòng và cần dựa trên công thức máu, ferritin và đánh giá lâm sàng.

Sắt hấp thu tốt hơn khi dùng cùng nguồn vitamin C. Canxi có thể làm giảm hấp thu sắt, do đó nếu phải uống cả hai nên uống cách nhau vài giờ. Office of Data Science

Canxi: không phải cứ mang thai là cần uống 1.500–2.000 mg

Nhu cầu canxi tổng cộng ở thai phụ 19–50 tuổi là khoảng 1.000 mg/ngày. Nguồn chính nên đến từ sữa, sữa chua, phô mai, cá ăn được xương và các thực phẩm giàu canxi. ACOG

Con số 1.500–2.000 mg canxi nguyên tố/ngày của WHO là khuyến cáo bổ sung dành cho quần thể có khẩu phần canxi thấp, nhằm giảm nguy cơ tiền sản giật; không nên mặc định áp dụng cho mọi thai phụ. NCBI

Nếu chế độ ăn đã cung cấp phần lớn nhu cầu canxi, viên uống chỉ cần bù phần còn thiếu.

Iod: quan trọng cho não và tuyến giáp thai nhi

Nhu cầu iod trong thai kỳ khoảng 220 mcg/ngày theo RDA của Hoa Kỳ và khoảng 250 mcg/ngày theo WHO/ATA. Office of Data Science

Hướng dẫn ATA 2026 khuyến cáo phụ nữ trước mang thai, đang mang thai và cho con bú bổ sung khoảng 150 mcg iod/ngày, trừ những trường hợp có khẩu phần iod cao hoặc tình trạng tuyến giáp cần quản lý riêng. DOI

Không nên tự dùng viên iod hoặc rong biển chứa iod liều cao. Lượng iod quá mức cũng có thể gây rối loạn chức năng tuyến giáp. American Thyroid Association

Vitamin D: bao nhiêu là đủ?

Nhu cầu vitamin D thông thường trong thai kỳ là 600 IU/ngày, tương đương 15 mcg. ACOG

ACOG hiện không khuyến cáo xét nghiệm thiếu vitamin D thường quy cho mọi thai phụ. Khi xác định thiếu vitamin D hoặc có nguy cơ cao, liều bổ sung có thể được điều chỉnh riêng thay vì tự sử dụng liều cao. ACOG

Choline thường bị bỏ quên

Choline có vai trò trong phát triển não và tủy sống của thai. Nhu cầu trong thai kỳ khoảng 450 mg/ngày. ACOG

Nguồn choline tốt gồm trứng, thịt, cá, sữa, đậu nành và các loại đậu. ACOG lưu ý nhiều prenatal vitamin không chứa hoặc chứa rất ít choline, vì vậy chế độ ăn đặc biệt quan trọng. ACOG

Hiện chưa có khuyến cáo phải bổ sung choline dạng viên thường quy cho tất cả thai phụ. Office of Data Science

DHA và omega-3: ưu tiên từ cá

DHA đóng vai trò trong phát triển não và võng mạc của thai. ACOG khuyến khích thai phụ ăn 2–3 khẩu phần, tổng khoảng 8–12 oz (225–340 g) cá hoặc hải sản ít thủy ngân mỗi tuần. ACOG

Một số nhóm chuyên gia đề xuất khoảng 200 mg DHA/ngày trong thai kỳ, nhưng WHO hiện chưa đưa ra một liều DHA bổ sung thường quy bắt buộc cho mọi thai phụ. Office of Data Science

Nếu không ăn cá, có thể trao đổi với bác sĩ về DHA từ dầu cá hoặc tảo.

Vitamin B12 đặc biệt quan trọng với người ăn chay

Nhu cầu vitamin B12 trong thai kỳ là 2,6 mcg/ngày. Vitamin này có nhiều trong thịt, cá, trứng và sữa. Office of Data Science

Người ăn chay hoàn toàn, có bệnh lý kém hấp thu hoặc đã phẫu thuật đường tiêu hóa có nguy cơ thiếu B12 cao hơn và có thể cần bổ sung riêng.

Không nên tự bổ sung vitamin A liều cao

Nhu cầu vitamin A của thai phụ trưởng thành khoảng 770 mcg RAE/ngày. Tuy nhiên, vitamin A dạng retinol/preformed vitamin A ở liều cao có khả năng gây dị tật thai.

Giới hạn trên đối với vitamin A dạng preformed ở người trưởng thành mang thai là khoảng 3.000 mcg RAE/ngày, tương đương khoảng 10.000 IU retinol. Office of Data Science

Vì vậy không nên uống thêm vitamin A hoặc dầu gan cá liều cao ngoài prenatal vitamin nếu không có chỉ định.

Có cần uống nhiều loại viên bổ sung cùng lúc?

Không nhất thiết. Một prenatal vitamin phù hợp thường có thể cung cấp acid folic, sắt, iod, vitamin D, B12 và nhiều vi chất khác. Tuy nhiên, prenatal vitamin thường không cung cấp đủ canxi và nhiều sản phẩm cũng thiếu choline hoặc DHA. ACOG

Không nên uống hai hoặc ba loại multivitamin dành cho thai kỳ cùng lúc để “đủ chất”, vì có thể dẫn đến thừa vitamin A, iod, sắt hoặc các vi chất khác. ACOG khuyến cáo dùng đúng một khẩu phần prenatal vitamin mỗi ngày và chỉ bổ sung riêng khi có nhu cầu cụ thể. ACOG

Tài liệu tham khảo

1. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Healthy Eating During Pregnancy ACOG
2. World Health Organization. Daily iron and folic acid supplementation during pregnancy, cập nhật 2024 World Health Organization
3. World Health Organization. Calcium supplementation during pregnancy for prevention of pre-eclampsia NCBI
4. American Thyroid Association. Guidelines for Thyroid Disease in Preconception, Pregnancy, and Postpartum, 2026 DOI
5. NIH Office of Dietary Supplements. Dietary Supplements and Life Stages: Pregnancy – Health Professional Fact Sheet Office of Data Science

Chia sẻ: