Thai ngoài tử cung: Dấu hiệu, chẩn đoán và điều trị

Thai ngoài tử cung là tình trạng thai làm tổ bên ngoài buồng tử cung. Phần lớn nằm ở vòi tử cung, nhưng thai cũng có thể nằm ở đoạn kẽ, cổ tử cung, buồng trứng, ổ bụng hoặc trên sẹo mổ lấy thai.

Thai ngoài tử cung không thể phát triển thành một thai kỳ bình thường và có thể gây xuất huyết trong nghiêm trọng nếu bị vỡ.

Thai ngoài tử cung có triệu chứng gì?

Một số người chưa có triệu chứng khi mới phát hiện. Khi có biểu hiện, triệu chứng thường xuất hiện trong những tuần đầu thai kỳ.

Thường gặp:

• • Trễ kinh hoặc thử thai dương tính
  • Ra máu âm đạo bất thường
  • Đau bụng dưới, có thể đau một bên
  • Đau tăng dần hoặc xuất hiện đột ngột
  • Đau khi đi tiêu trong một số trường hợp

Ra máu có thể ít, màu nâu hoặc khác với kỳ kinh bình thường nên đôi khi dễ bị bỏ qua.

Ai có nguy cơ bị thai ngoài tử cung?

Thai ngoài tử cung có thể xảy ra ở bất kỳ người nào mang thai, kể cả không có yếu tố nguy cơ rõ ràng. Nguy cơ cao hơn khi có:

Trong đó, tiền sử thai ngoài tử cung là một yếu tố nguy cơ quan trọng. Sau một lần thai ngoài tử cung, nguy cơ tái phát trong thai kỳ sau khoảng 7–10%.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng nhiều phụ nữ bị thai ngoài tử cung không có bất kỳ yếu tố nguy cơ nào trước đó. Vì vậy, khi đã có thai mà xuất hiện đau bụng hoặc ra máu bất thường, vẫn cần được kiểm tra dù trước đó hoàn toàn khỏe mạnh.

Dấu hiệu nào gợi ý thai ngoài tử cung đã vỡ?

Khi thai ngoài tử cung vỡ, máu có thể chảy vào ổ bụng và gây mất máu cấp.

Cần đến bệnh viện ngay nếu có:

• • Đau bụng dữ dội hoặc đột ngột
  • Choáng, chóng mặt hoặc ngất
  • Mệt lả, vã mồ hôi
  • Tim đập nhanh
  • Da xanh, huyết áp tụt
  • Đau vai, đặc biệt đầu vai: có thể xuất hiện do máu trong ổ bụng kích thích cơ hoành.

Thai ngoài tử cung vỡ là một cấp cứu sản phụ khoa.

Thai ngoài tử cung được chẩn đoán như thế nào?

Chẩn đoán thường dựa trên: Triệu chứng + siêu âm đầu dò âm đạo + beta-hCG

1. Siêu âm đầu dò âm đạo

Siêu âm giúp đánh giá:

• • • Có túi thai trong buồng tử cung hay không
    • Có khối bất thường cạnh tử cung hay không
    • Có dịch hoặc máu trong ổ bụng hay không
    • Vị trí của thai nếu có thể xác định

2. Xét nghiệm beta-hCG

Beta-hCG có thể được xét nghiệm lặp lại, thường cách nhau khoảng 48 giờ, để đánh giá xu hướng thay đổi.

Tuy nhiên, không thể chẩn đoán thai ngoài tử cung chỉ dựa vào một giá trị beta-hCG. Kết quả phải được kết hợp với siêu âm và triệu chứng.

Thai chưa thấy trong tử cung có phải thai ngoài tử cung không?

Không. Khi thử thai dương tính nhưng siêu âm chưa xác định thai nằm ở đâu, tình trạng này được gọi là:

PUL – Pregnancy of Unknown Location, thai chưa xác định vị trí

Có thể là:

• • Thai trong tử cung còn quá sớm nên chưa thấy
  • Thai đã sẩy hoặc ngừng phát triển
  • Thai ngoài tử cung

Do đó, PUL không đồng nghĩa với thai ngoài tử cung. Người bệnh thường cần theo dõi beta-hCG, siêu âm lại và chú ý các triệu chứng đau bụng hoặc ra máu.

Thai ngoài tử cung được điều trị như thế nào?

Có ba hướng xử trí chính:

Lựa chọn phụ thuộc vào vị trí thai, kích thước khối thai, beta-hCG, triệu chứng, tình trạng huyết động và do bác sĩ quyết định.

Điều trị bằng methotrexate

Methotrexate làm ngừng sự phát triển của mô thai ngoài tử cung để cơ thể hấp thu dần.

Sau điều trị cần:

• • Theo dõi beta-hCG đúng lịch
  • Tái khám cho đến khi beta-hCG về mức âm tính
  • Đi bệnh viện ngay nếu đau bụng tăng, choáng hoặc có dấu hiệu mất máu

Một số trường hợp cần thêm liều methotrexate hoặc cuối cùng vẫn phải phẫu thuật.

Sau methotrexate, thường được khuyến cáo tránh mang thai ít nhất 3 tháng.

Khi nào cần phẫu thuật?

Phẫu thuật được cân nhắc khi:

• • Thai ngoài tử cung đã vỡ hoặc nghi ngờ vỡ
  • Có xuất huyết nội
  • Huyết động không ổn định
  • Đau bụng nhiều
  • Không phù hợp với methotrexate: chống chỉ định sử dụng
  • Điều trị thuốc thất bại

Nếu có thể, phẫu thuật thường được thực hiện bằng nội soi ổ bụng.

Có thể:

• • Cắt vòi tử cung – salpingectomy
  • Hoặc mở vòi lấy khối thai – salpingotomy trong một số trường hợp cần bảo tồn vòi

Lựa chọn phụ thuộc tình trạng vòi tử cung còn lại và mong muốn sinh sản.

Sau thai ngoài tử cung có mang thai lại được không?

Có. Phần lớn phụ nữ vẫn có khả năng mang thai trong tử cung sau một lần thai ngoài tử cung, kể cả khi chỉ còn một vòi tử cung.

Do nguy cơ tái phát cao hơn, khi có thai lần sau nên:

• • Liên hệ bác sĩ sớm
  • Theo dõi beta-hCG khi cần
  • Siêu âm sớm khoảng 6–8 tuần để xác nhận thai nằm trong buồng tử cung

Có phòng ngừa thai ngoài tử cung được không?

Không thể phòng ngừa hoàn toàn. Có thể giảm một số yếu tố nguy cơ bằng cách:

• • Phòng ngừa và điều trị sớm bệnh lây truyền qua đường tình dục
  • Điều trị viêm vùng chậu
  • Không hút thuốc
  • Khám sớm khi có thai nếu từng thai ngoài tử cung hoặc có bệnh lý vòi tử cung

Tài liệu tham khảo

1. RCOG. Ectopic pregnancy – Patient information
2. RCOG. Diagnosis and Management of Ectopic Pregnancy – Green-top Guideline No. 21
3. NICE. Ectopic pregnancy and miscarriage: diagnosis and initial management – NG126

Chia sẻ: