Nhau tiền đạo là gì? Có nguy hiểm không?

Nhau tiền đạo – placenta previa là tình trạng bánh nhau nằm ở phần thấp của tử cung và che lấp lỗ trong cổ tử cung, tức nằm trên đường thai cần đi qua khi sinh.

Biểu hiện điển hình là ra máu âm đạo đỏ tươi, thường không đau trong nửa sau thai kỳ. Một số thai phụ hoàn toàn không có triệu chứng và chỉ phát hiện khi siêu âm. Nhau tiền đạo làm tăng nguy cơ xuất huyết, sinh non và thường cần mổ lấy thai. RCOG

Nhau bám thấp và nhau tiền đạo khác nhau thế nào?

Hai khái niệm này không hoàn toàn giống nhau.

Vì sao nhau bám thấp có thể hết khi thai lớn?

Khi tử cung lớn dần, đặc biệt khi đoạn dưới tử cung phát triển, khoảng cách từ bờ bánh nhau đến cổ tử cung có thể tăng lên. Vì vậy, vị trí nhau thấp ở giữa thai kỳ chưa có nghĩa sẽ còn tiền đạo lúc sinh.

Theo RCOG, khoảng 9/10 trường hợp nhau bám thấp được phát hiện ở siêu âm 20 tuần sẽ không còn bám thấp khi kiểm tra lại. RCOG

Nhau tiền đạo có triệu chứng gì?

Dấu hiệu điển hình nhất là: Ra máu âm đạo đỏ tươi – đột ngột – thường không đau

Máu có thể:

• • Xuất hiện một lần rồi tự ngưng
  • Tái phát nhiều lần
  • Từ lượng ít đến rất nhiều
  • Xuất hiện sau quan hệ tình dục trong một số trường hợp

Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng có triệu chứng trước khi sinh. RCOG

Ra máu trong nhau tiền đạo thường không đau, trong khi nhau bong non thường có đau bụng hoặc tử cung căng đau. Tuy nhiên không nên dựa vào triệu chứng để tự phân biệt hai bệnh lý này.

Những ai dễ gặp nhau tiền đạo hơn?

Nguy cơ tăng ở người:

• • Từng mổ lấy thai
  • Từng phẫu thuật hoặc can thiệp vào tử cung
  • Mang thai nhờ hỗ trợ sinh sản, đặc biệt IVF
  • Hút thuốc
  • Có tiền sử nhau tiền đạo

Tiền sử mổ lấy thai đặc biệt quan trọng vì khi nhau tiền đạo nằm trên vùng sẹo tử cung, nguy cơ nhau cài răng lược – placenta accreta spectrum (PAS) cũng tăng. Hướng dẫn RCOG cập nhật năm 2026 cũng lưu ý PAS có thể liên quan với các tổn thương tử cung trước đó như nạo buồng tử cung, phẫu thuật nội soi buồng tử cung hoặc bóc nhân xơ. RCOG

Chẩn đoán nhau tiền đạo bằng cách nào?

Vị trí bánh nhau thường được đánh giá trong siêu âm hình thái khoảng 18–22 tuần. Nếu bánh nhau nằm thấp, cần siêu âm lại khi thai lớn hơn. Một lộ trình thường được áp dụng là:

20 tuần → phát hiện nhau thấp → kiểm tra khoảng 32 tuần → nếu vẫn thấp, đánh giá lại khoảng 36 tuần

Siêu âm đầu dò âm đạo là phương pháp rất chính xác để xác định khoảng cách giữa bánh nhau và lỗ trong cổ tử cung. Phương pháp này an toàn ngay cả khi nghi ngờ nhau tiền đạo. RCOG

Nhau tiền đạo nguy hiểm như thế nào đối với mẹ?

Nguy cơ quan trọng nhất là xuất huyết. Người mẹ có thể gặp:

• • Ra máu tái phát trong thai kỳ
  • Thiếu máu
  • Xuất huyết ồ ạt
  • Cần truyền máu
  • Mổ lấy thai cấp cứu
  • Băng huyết sau sinh

Nếu nhau tiền đạo đi kèm nhau cài răng lược, nguy cơ mất máu nặng, truyền máu số lượng lớn và đôi khi phải cắt tử cung sẽ cao hơn. Vì vậy, những trường hợp nghi ngờ PAS cần được sinh tại cơ sở có đội ngũ và phương tiện xử trí xuất huyết sản khoa chuyên sâu. RCOG

Nhau tiền đạo ảnh hưởng đến thai như thế nào?

Bản thân vị trí bánh nhau không nhất thiết làm thai chậm phát triển, nhưng các biến chứng của nhau tiền đạo có thể ảnh hưởng đến thai.Nguy cơ thường gặp gồm:

• • Sinh non do chảy máu hoặc phải chủ động cho sinh sớm
  • Thai ngôi mông hoặc ngôi ngang thường gặp hơn
  • Suy thai nếu mẹ mất máu nhiều
  • Các vấn đề sơ sinh liên quan đến non tháng

RCOG xác định xuất huyết trước sinh và sinh non là hai nguyên nhân quan trọng làm tăng bệnh suất cho mẹ và trẻ trong nhau tiền đạo. RCOG

Nhau tiền đạo có sinh thường được không?

Điều này phụ thuộc vào khoảng cách giữa bánh nhau và cổ tử cung ở cuối thai kỳ.

Nếu bánh nhau che lỗ trong cổ tử cung, sinh đường âm đạo không an toàn vì bánh nhau nằm ngay trên đường ra của thai. Mổ lấy thai được khuyến cáo. Nice

Đối với nhau bám thấp nhưng không che cổ tử cung, khả năng sinh đường âm đạo phụ thuộc vào vị trí nhau, tiền sử ra máu và các yếu tố sản khoa khác.

RCOG sử dụng mốc khoảng 20 mm: nếu ở 36 tuần bờ nhau cách lỗ trong ≥ 20 mm, có thể cân nhắc sinh đường âm đạo; nếu < 20 mm, mổ lấy thai thường an toàn hơn. RCOG

Khi nào sẽ mổ lấy thai?

Thời điểm sinh phải cân bằng giữa hai vấn đề: Chờ thai trưởng thành hơn ↔ nguy cơ xuất huyết đột ngột nếu tiếp tục thai kỳ

Với nhau tiền đạo ổn định, không chảy máu và không có biến chứng khác, các hướng dẫn thường lên kế hoạch mổ khoảng 36 đến 37+6 tuần, tùy tình trạng cụ thể. Nếu ra máu nhiều, ra máu tái diễn, chuyển dạ hoặc tình trạng mẹ – thai không ổn định, có thể phải sinh sớm hơn. SMFM Publications

Nếu có nguy cơ sinh non, corticosteroid trưởng thành phổi thai có thể được chỉ định tùy tuổi thai và dự kiến thời điểm sinh.

Khi nào cần đến bệnh viện ngay?

Thai phụ đã được chẩn đoán nhau bám thấp hoặc nhau tiền đạo nên đến cơ sở sản khoa ngay khi có:

• • Bất kỳ lượng máu âm đạo nào
  • Cơn gò tử cung
  • Đau bụng
  • Vỡ ối hoặc nghi ngờ rỉ ối
  • Thai máy giảm
  • Choáng, chóng mặt, khó thở hoặc mệt bất thường

Ngay cả khi trước đó hoàn toàn không ra máu, nhau tiền đạo vẫn có khả năng gây xuất huyết đột ngột và nhiều. RCOG

Tài liệu tham khảo

1. RCOG. Placenta Praevia and Placenta Accreta: Diagnosis and Management – Green-top Guideline No. 27a. Updated June 2026. RCOG
2. RCOG. Placenta praevia, placenta accreta and vasa praevia – Patient Information. RCOG
3. SMFM. Consult Series #44: Management of bleeding in the late preterm period. Reaffirmed 2024. SMFM Publications
4. NICE. Caesarean birth – Placenta praevia and placenta accreta spectrum. Updated 2024. Nice

Chia sẻ: