Đẻ không đau – Gây tê ngoài màng cứng khi sinh thường

“Đẻ không đau” là cách gọi phổ biến của giảm đau ngoài màng cứng – epidural analgesia, một trong những phương pháp giảm đau hiệu quả nhất trong chuyển dạ.

Mục tiêu không phải làm mẹ mất hoàn toàn cảm giác. Thuốc giúp giảm đáng kể đau do cơn gò, trong khi mẹ vẫn tỉnh táo, thường vẫn cảm nhận được áp lực và có thể phối hợp rặn khi sinh. ACOG

Gây tê ngoài màng cứng được thực hiện như thế nào?

Bác sĩ gây mê cho sản phụ ngồi hoặc nằm nghiêng, cong nhẹ lưng. Sau khi sát khuẩn và gây tê tại chỗ, một kim được đưa vào vùng thắt lưng để đặt ống catheter rất nhỏ vào khoang ngoài màng cứng.

Kim sau đó được rút ra, catheter vẫn được giữ lại để có thể bổ sung thuốc trong suốt chuyển dạ. The Royal College of Anaesthetists

Thuốc thường gồm:

• • Thuốc tê tại chỗ với nồng độ thấp
  • Có thể phối hợp một lượng nhỏ opioid

Giảm đau thường bắt đầu sau khoảng 10–20 phút và có thể cần thêm thời gian để đạt hiệu quả đầy đủ. ACOG

Gây tê ngoài màng cứng có làm mất cảm giác hoàn toàn không?

Thông thường là không. Khi giảm đau chuyển dạ, liều thuốc được điều chỉnh để mẹ:

• • Ít hoặc không còn đau nhiều khi tử cung co
  • Vẫn tỉnh táo
  • Có thể cảm nhận áp lực vùng chậu
  • Thường vẫn cử động chân được ở mức độ nhất định
  • Có thể phối hợp rặn khi cổ tử cung mở trọn

Vì vậy, tên “đẻ không đau” dễ nhớ nhưng chính xác hơn nên gọi là giảm đau trong chuyển dạ.

Khi nào có thể yêu cầu giảm đau ngoài màng cứng?

Không cần phải chờ cổ tử cung mở đến một số centimet cố định.

ACOG khuyến cáo giảm đau neuraxial, bao gồm epidural, có thể được đề nghị ở bất kỳ giai đoạn nào của chuyển dạ khi sản phụ có nhu cầu và không có chống chỉ định. Thời điểm thực hiện epidural không làm tăng nguy cơ mổ lấy thai. ACOG

Trong thực tế, cần thêm thời gian để:

• • Bác sĩ gây mê đánh giá
  • Chuẩn bị và đặt catheter
  • Thuốc bắt đầu tác dụng

Vì vậy, nếu sản phụ mong muốn giảm đau ngoài màng cứng, nên trao đổi sớm với ê-kíp chăm sóc.

Epidural có làm tăng nguy cơ sinh mổ không?

Không. Dữ liệu hiện nay không cho thấy giảm đau ngoài màng cứng làm tăng nguy cơ mổ lấy thai. RCoA cũng ghi nhận bằng chứng hiện tại không cho thấy epidural làm tăng nhu cầu sinh bằng giác hút hoặc forceps. The Royal College of Anaesthetists

Do đó, việc lựa chọn epidural không có nghĩa sản phụ đã “mất cơ hội sinh thường”.

Epidural có ảnh hưởng đến em bé không?

Thuốc được sử dụng ở liều thấp và chủ yếu tác động tại vùng thần kinh của mẹ.

Theo RCoA, bằng chứng hiện tại không cho thấy epidural làm trẻ buồn ngủ hoặc gây ảnh hưởng lâu dài cho trẻ. The Royal College of Anaesthetists

Trong quá trình giảm đau, huyết áp của mẹ và tim thai vẫn được theo dõi vì tụt huyết áp có thể xảy ra ở một số trường hợp.

Những tác dụng phụ nào có thể gặp?

Các tác dụng phụ thường gặp hoặc có thể xử trí gồm:

• • Tụt huyết áp
  • Ngứa khi thuốc có phối hợp opioid
  • Buồn nôn
  • Run
  • Chân nặng hoặc yếu tạm thời
  • Khó đi tiểu, đôi khi cần đặt sonde tiểu
  • Epidural giảm đau chưa đủ hoặc không đều hai bên

Khoảng 10% người dùng epidural có thể cần thêm phương pháp giảm đau và khoảng 5% cần đặt lại catheter theo dữ liệu tổng hợp của RCoA. The Royal College of Anaesthetists

Đau đầu do vô tình chọc thủng màng cứng có thể xảy ra ở khoảng 0,5–1% trường hợp. Các biến chứng nghiêm trọng như tổn thương thần kinh, nhiễm trùng hoặc tụ máu vùng cột sống rất hiếm. The Royal College of Anaesthetists

Một hiểu lầm phổ biến là epidural gây đau lưng kéo dài. Các bằng chứng hiện tại không cho thấy epidural làm tăng đau lưng mạn tính sau sinh. The Royal College of Anaesthetists

Ai có thể không thực hiện được epidural?

Không phải mọi sản phụ đều phù hợp. Bác sĩ gây mê sẽ đánh giá các yếu tố như:

• • Rối loạn đông máu hoặc giảm tiểu cầu đáng kể
  • Đang sử dụng một số thuốc chống đông
  • Nhiễm trùng tại vị trí đặt kim hoặc một số tình trạng nhiễm trùng toàn thân
  • Một số bệnh lý thần kinh hoặc cột sống
  • Dị ứng hoặc chống chỉ định với thuốc sử dụng

Vì vậy, đôi khi cần kiểm tra công thức máu và tiền sử thuốc trước khi thực hiện.

Nếu đang có epidural nhưng phải chuyển sang sinh mổ?

Catheter epidural đang hoạt động tốt có thể là một lợi thế.

Bác sĩ gây mê có thể bơm thêm thuốc tê với nồng độ/liều cao hơn qua catheter để chuyển từ mức giảm đau chuyển dạ sang mức gây tê cần thiết cho phẫu thuật. ACOG xác nhận epidural có thể được tăng liều để gây tê phần dưới cơ thể khi mổ lấy thai. ACOG

Tùy tình huống, bác sĩ cũng có thể lựa chọn gây tê tủy sống hoặc phương pháp gây mê khác.

Tài liệu tham khảo

1. ACOG. Medications for Pain Relief During Labor and Delivery. ACOG
2. ACOG. First and Second Stage Labor Management. Clinical Practice Guideline, 2024. ACOG
3. Royal College of Anaesthetists. Epidural anaesthetics: risks and side effects. 2025. The Royal College of Anaesthetists

Chia sẻ: