OGTT trong thai kỳ: Khi nào cần làm và kết quả bao nhiêu là bất thường?

OGTT – Oral Glucose Tolerance Test, hay nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống, là xét nghiệm quan trọng để chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ.

Thai phụ sẽ uống một lượng glucose xác định, sau đó được lấy máu theo các thời điểm để đánh giá khả năng cơ thể kiểm soát đường huyết.

Khi nào thai phụ cần làm OGTT?

Ở thai phụ chưa được chẩn đoán đái tháo đường trước đó, OGTT thường được thực hiện từ 24–28 tuần thai. Đây là giai đoạn tình trạng đề kháng insulin do thai kỳ trở nên rõ hơn. ADA 2026 tiếp tục công nhận cả chiến lược OGTT 75 g một bước và chiến lược sàng lọc hai bước. Diabetes Journals

Ngay từ đầu thai kỳ, thai phụ cũng nên được đánh giá đường huyết, đặc biệt khi có nguy cơ đái tháo đường. Nếu glucose huyết hoặc HbA1c tăng nhưng chưa đủ tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường, bác sĩ có thể cân nhắc đánh giá sớm hơn và hướng dẫn chế độ ăn, vận động phù hợp. Dù kết quả đầu thai kỳ bình thường, vẫn cần sàng lọc lại ở 24–28 tuần nếu chưa được chẩn đoán trước đó. ACOG

Cần chuẩn bị gì trước OGTT 75 g?

Để kết quả phản ánh chính xác chuyển hóa glucose, thai phụ không nên tự ăn kiêng trước xét nghiệm. Trước ngày thực hiện:

• • Duy trì chế độ ăn bình thường trong những ngày trước xét nghiệm
  • Không chủ động cắt giảm carbohydrate để “làm đẹp” kết quả
  • Nhịn ăn ít nhất 8 giờ trước xét nghiệm; có thể uống nước lọc
  • Thường thực hiện vào buổi sáng
  • Không hút thuốc và hạn chế vận động trong thời gian làm nghiệm pháp

OGTT 75 g được thực hiện như thế nào?

Quy trình thường kéo dài hơn 2 giờ:

Bước 1: Lấy máu khi đói để đo glucose huyết tương

Bước 2: Uống dung dịch chứa 75 g glucose

Bước 3: Lấy máu sau uống glucose 1 giờ

Bước 4: Lấy máu lần cuối sau 2 giờ

Trong thời gian chờ, thai phụ nên ngồi nghỉ, không ăn uống thêm ngoài nước lọc và không vận động nhiều.

Một số người có thể buồn nôn sau khi uống dung dịch glucose. Nếu nôn trong quá trình làm xét nghiệm, cần thông báo nhân viên y tế vì nghiệm pháp có thể phải thực hiện lại vào thời điểm khác.

Ngưỡng chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ với OGTT 75 g

Theo chiến lược một bước của IADPSG/ADA và tiêu chuẩn WHO, đái tháo đường thai kỳ được chẩn đoán khi chỉ cần một trong ba giá trị bằng hoặc vượt ngưỡng sau: World Health Organization

Ví dụ, nếu glucose đói là 4,8 mmol/L, sau 1 giờ là 10,3 mmol/L và sau 2 giờ là 7,9 mmol/L thì vẫn đủ tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ vì giá trị 1 giờ đã vượt ngưỡng.

Tại sao có nơi xét nghiệm khác với OGTT 75 g?

Không phải tất cả hướng dẫn đều sử dụng cùng một chiến lược. Một số cơ sở, đặc biệt theo cách tiếp cận của ACOG, có thể sử dụng chiến lược hai bước:

50 g glucose screening test → nếu bất thường → OGTT 100 g trong 3 giờ

Trong khi đó, chiến lược một bước sử dụng trực tiếp OGTT 75 g trong 2 giờ. Cả hai chiến lược hiện vẫn được ADA 2026 công nhận; vì vậy thai phụ nên đọc kết quả theo đúng phương pháp mà cơ sở xét nghiệm đang sử dụng, không lấy ngưỡng của OGTT 75 g để tự diễn giải OGTT 100 g. Diabetes Journals

Nếu OGTT bất thường thì cần làm gì?

Đái tháo đường thai kỳ không đồng nghĩa phải dùng insulin ngay. Bước đầu thường gồm:

• • Điều chỉnh chế độ ăn và phân bố carbohydrate hợp lý
  • Hạn chế nước ngọt, đường bổ sung và carbohydrate tinh chế
  • Ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ và carbohydrate có chất lượng tốt
  • Tăng vận động phù hợp, đặc biệt vận động nhẹ sau bữa ăn nếu không có chống chỉ định
  • Theo dõi glucose huyết lúc đói và sau ăn

Nếu đường huyết vẫn không đạt mục tiêu sau thay đổi lối sống, bác sĩ sẽ đánh giá việc sử dụng thuốc, trong đó insulin là lựa chọn quan trọng trong thai kỳ. ADA khuyến cáo thai phụ không nên áp dụng chế độ ăn quá hạn chế carbohydrate hoặc chế độ ketogenic; nhu cầu carbohydrate tối thiểu trong thai kỳ khoảng 175 g/ngày. Diabetes Journals

Sau sinh có cần kiểm tra lại đường huyết?

Có. Đái tháo đường thai kỳ thường cải thiện sau sinh nhưng làm tăng nguy cơ phát triển đái tháo đường type 2 về sau.

Thai phụ từng mắc đái tháo đường thai kỳ nên được đánh giá chuyển hóa glucose sau sinh 1 lần vào 12 tuần sau sinh và tiếp tục sàng lọc định kỳ lâu dài.

Tài liệu tham khảo

1. American Diabetes Association. Standards of Care in Diabetes—2026: Diagnosis and Classification of Diabetes Diabetes Journals
2. American Diabetes Association. Standards of Care in Diabetes—2026: Management of Diabetes in Pregnancy Diabetes Journals
3. World Health Organization. Diagnostic criteria and classification of hyperglycaemia first detected in pregnancy World Health Organization
4. American College of Obstetricians and Gynecologists. Gestational Diabetes Mellitus, Practice Bulletin No. 190, reaffirmed 2026 ACOG

Chia sẻ: