Tư vấn chăm sóc sau sinh cho mẹ và bé

Mục đích: Hỗ trợ mẹ trong những tuần đầu sau sinh về nuôi con bằng sữa mẹ, dinh dưỡng – hồi phục sau sinh, chăm sóc vú và các vấn đề thường gặp, đồng thời hướng dẫn chăm sóc cơ bản và lịch tiêm chủng sớm cho bé

Đối tượng: Sản phụ sau sinh thường hoặc sinh mổ, đặc biệt khi mới bắt đầu cho con bú, ít sữa, đau vú, căng sữa, nghi ngờ tắc tia sữa hoặc cần hướng dẫn chăm sóc mẹ và bé tại nhà

Thời gian thực hiện: Khoảng 15 – 30 phút

Nội dung tư vấn cho mẹ: Đánh giá tình trạng sau sinh, chế độ ăn uống – nghỉ ngơi, thuốc và vitamin đang sử dụng; hướng dẫn dinh dưỡng phù hợp trong thời gian cho con bú, nhận biết những dấu hiệu hậu sản cần đi khám và biện pháp ngừa thai.

Hướng dẫn cho con bú: Tư vấn tư thế bú, cách ngậm bắt vú, tần suất bú, nhận biết bé bú hiệu quả, cách duy trì nguồn sữa và xử trí một số khó khăn thường gặp. WHO khuyến nghị bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu nếu không có chống chỉ định và cho trẻ bú theo nhu cầu.

Các vấn đề về tuyến vú: Hướng dẫn xử trí ban đầu khi căng sữa, tắc tia sữa, đau hoặc nứt đầu vú và nhận biết tình trạng cần khám sớm. Đau vú kèm sốt, vùng vú đỏ – nóng – đau tăng, khối sưng kéo dài hoặc mẹ mệt nhiều cần được bác sĩ đánh giá để loại trừ viêm vú hoặc biến chứng

Chăm sóc bé giai đoạn sớm: Hướng dẫn theo dõi bú, tiểu – tiêu, tăng cân, vàng da và những dấu hiệu bất thường cần khám Nhi khoa đồng thời giúp cha mẹ rà soát lịch tiêm chủng của bé; đặc biệt vắc xin viêm gan B sơ sinh được khuyến cáo tiêm trong 24 giờ đầu sau sinh, cùng các vắc xin tiếp theo như BCG và các mũi theo Chương trình Tiêm chủng mở rộng.

Hướng dẫn chuẩn bị: Nên mang theo giấy ra viện của mẹ và bé, sổ tiêm chủng, danh sách thuốc đang sử dụng và các kết quả xét nghiệm liên quan. Nếu đang gặp khó khăn khi cho bú, có thể ghi lại số cữ bú, tình trạng tiểu – tiêu của bé và thời điểm xuất hiện triệu chứng ở vú

Sau buổi tư vấn: Mẹ sẽ được hướng dẫn kế hoạch chăm sóc phù hợp, lịch kiểm tra hậu sản, hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ và thời điểm cần khám lại. Nếu phát hiện vấn đề vượt phạm vi chăm sóc sản phụ khoa hoặc bất thường ở trẻ, bác sĩ sẽ hướng dẫn khám Nhi khoa hoặc cơ sở phù hợp

Lưu ý: Mẹ cần khám sớm nếu có sốt, ra máu nhiều, đau bụng tăng, sản dịch hôi, vết mổ/vết khâu bất thường hoặc đau vú kèm sốt. Bé cần được khám ngay khi có bú kém rõ, khó thở, li bì, sốt/hạ thân nhiệt, vàng da tăng nhanh hoặc các biểu hiện bất thường khác