Lưu ý chuyên môn: Theo khuyến cáo hiện hành của ACOG, không phải mọi phụ nữ khỏe mạnh đều cần khám vùng chậu (pelvic exam) định kỳ hằng năm. Việc khám phụ khoa được chỉ định dựa trên triệu chứng, tiền sử bệnh, nhu cầu chăm sóc sức khỏe sinh sản hoặc theo quyết định chung giữa bác sĩ và người bệnh. Tuy nhiên, phụ nữ vẫn nên khám sức khỏe phụ khoa định kỳ (well-woman visit) để được tư vấn, sàng lọc và chăm sóc dự phòng phù hợp.
Khám phụ khoa: Khám những gì, dành cho ai và quy trình khám
Khám phụ khoa là gì?
Khám phụ khoa là quá trình bác sĩ sản phụ khoa đánh giá sức khỏe của hệ sinh dục nữ, bao gồm cơ quan sinh dục ngoài, âm đạo, cổ tử cung, tử cung, buồng trứng và các cơ quan phần phụ khi cần thiết. Tùy từng trường hợp, buổi khám có thể kết hợp siêu âm, xét nghiệm hoặc các kỹ thuật chuyên sâu nhằm chẩn đoán và theo dõi bệnh lý.
Mục tiêu của khám phụ khoa không chỉ là phát hiện bệnh khi có triệu chứng mà còn giúp tư vấn sức khỏe sinh sản, kế hoạch mang thai, biện pháp tránh thai, sàng lọc ung thư cổ tử cung và theo dõi các bệnh lý phụ khoa trong từng giai đoạn của cuộc đời người phụ nữ.
Khám phụ khoa gồm những gì?
Nội dung khám sẽ được cá thể hóa theo tuổi, tình trạng đã hay chưa quan hệ tình dục, triệu chứng hiện tại và mục đích đến khám. Một buổi khám không nhất thiết phải thực hiện tất cả các bước dưới đây.
1. Khai thác bệnh sử
Đây là bước đầu tiên và rất quan trọng để bác sĩ định hướng nguyên nhân cũng như lựa chọn các thăm khám phù hợp.
Bác sĩ có thể hỏi về:
- Lý do đến khám
- Triệu chứng hiện tại
- Chu kỳ kinh nguyệt
- Tiền sử mang thai, sinh con, sảy thai
- Tiền sử bệnh phụ khoa
- Tiền sử phẫu thuật
- Tiền sử quan hệ tình dục.
- Phương pháp tránh thai
- Thuốc đang sử dụng
- Tiền sử gia đình có ung thư phụ khoa hoặc ung thư vú.
2. Khám tổng quát
Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng sức khỏe chung như:
- Chiều cao, Cân nặng, BMI.
- Huyết áp, Mạch.
- Một số dấu hiệu toàn thân liên quan đến nội tiết hoặc chuyển hóa khi cần.
3. Khám vú
Nếu phù hợp, bác sĩ sẽ khám tuyến vú nhằm phát hiện:
- Khối bất thường
- Đau vú
- Tiết dịch núm vú
- Thay đổi da hoặc núm vú
- Hạch vùng nách.
Khi có chỉ định, bác sĩ có thể tư vấn siêu âm vú hoặc các phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác.
4. Khám cơ quan sinh dục ngoài
Bác sĩ quan sát:
- Âm hộ
- Môi lớn
- Môi bé
- Âm vật
- Tầng sinh môn
- Lỗ niệu đạo
Qua đó có thể phát hiện:
- Viêm, loét âm hộ
- Mụn cóc sinh dục
- Khối sa vùng chậu
- Tổn thương ngoài da
- Bất thường bẩm sinh.
5. Khám âm đạo và cổ tử cung (khi có chỉ định)
Ở phụ nữ đã quan hệ tình dục hoặc trong các trường hợp phù hợp, bác sĩ có thể sử dụng mỏ vịt để quan sát âm đạo và cổ tử cung.
Bước khám này giúp đánh giá:
- Khí hư
- Viêm âm đạo
- Viêm cổ tử cung
- Polyp cổ tử cung
- Lộ tuyến cổ tử cung
- Chảy máu bất thường
- Các tổn thương nghi ngờ tiền ung thư hoặc ung thư cổ tử cung.
Nếu cần sàng lọc ung thư cổ tử cung, bác sĩ có thể lấy mẫu để thực hiện Pap smear, ThinPrep hoặc xét nghiệm HPV theo khuyến cáo hiện hành.
6. Khám bằng tay
Bác sĩ dùng tay khám để đánh giá:
- Kích thước tử cung
- Tư thế tử cung
- Độ di động của tử cung
- Buồng trứng
- Vòi tử cung
- Khối vùng chậu
- Điểm đau.
Không phải mọi người đều cần thực hiện bước khám này; chỉ định phụ thuộc vào triệu chứng, tiền sử và mục đích khám.
7. Siêu âm phụ khoa
Đây là một trong những kỹ thuật hỗ trợ chẩn đoán quan trọng.
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:
- Siêu âm qua thành bụng
- Siêu âm đầu dò âm đạo
- Siêu âm qua đường trực tràng (ở một số trường hợp chưa quan hệ tình dục cần khảo sát chi tiết).
Siêu âm giúp đánh giá:
- Tử cung
- Nội mạc tử cung
- Buồng trứng
- Nang buồng trứng
- U xơ tử cung
- Polyp nội mạc tử cung
- Lạc nội mạc tử cung
- Dịch ổ bụng
- Các bất thường vùng chậu.
8. Xét nghiệm hoặc thủ thuật khi cần
Không phải ai đi khám cũng cần làm xét nghiệm.
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:
- Pap smear hoặc ThinPrep.
- Xét nghiệm HPV
- Soi cổ tử cung
- Sinh thiết cổ tử cung
- Soi tươi khí hư.
- Cấy dịch âm đạo
- Xét nghiệm các bệnh lây truyền qua đường tình dục
- Xét nghiệm nội tiết.
- Các xét nghiệm khác theo triệu chứng.
Những ai nên khám phụ khoa?
Khám phụ khoa phù hợp với nhiều nhóm phụ nữ ở các giai đoạn khác nhau của cuộc sống.
Nên cân nhắc khám khi bạn thuộc một trong các nhóm sau:
- Phụ nữ tuổi dậy thì có các triệu chứng bất thường như đau bụng kinh nhiều, rối loạn kinh nguyệt hoặc khí hư bất thường
- Phụ nữ đã quan hệ tình dục
- Phụ nữ chuẩn bị kết hôn
- Phụ nữ chuẩn bị mang thai
- Phụ nữ sau sinh theo lịch hẹn của bác sĩ
- Phụ nữ tiền mãn kinh và mãn kinh
- Người có triệu chứng phụ khoa hoặc tiền sử bệnh phụ khoa
- Người cần tư vấn kế hoạch hóa gia đình hoặc sức khỏe sinh sản.
Đối với trẻ em gái hoặc phụ nữ chưa từng quan hệ tình dục, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp thăm khám phù hợp, hạn chế các thủ thuật không cần thiết và ưu tiên các kỹ thuật ít xâm lấn.
Quy trình khám phụ khoa diễn ra như thế nào?
Một buổi khám thường gồm các bước:
- Đăng ký và tiếp nhận thông tin
- Trao đổi với bác sĩ về triệu chứng và tiền sử bệnh
- Khám tổng quát
- Khám phụ khoa theo chỉ định
- Siêu âm phụ khoa nếu cần
- Thực hiện xét nghiệm hoặc thủ thuật nếu có chỉ định
- Bác sĩ giải thích kết quả
- Tư vấn điều trị, theo dõi hoặc hẹn tái khám.
Khám phụ khoa mất bao lâu?
Thời gian khám phụ thuộc vào mục đích khám và số lượng chỉ định cần thực hiện.
Thông thường:
| Nội dung khám | Thời gian tham khảo |
| Khám và tư vấn thông thường | Khoảng 15–20 phút |
| Khám kết hợp siêu âm phụ khoa | Khoảng 20–30 phút |
| Khám kết hợp xét nghiệm hoặc thủ thuật | Khoảng 30–60 phút |
Thời gian trên chỉ mang tính tham khảo và có thể thay đổi tùy tình trạng của từng người bệnh, số lượng vấn đề cần đánh giá và các xét nghiệm hoặc thủ thuật được chỉ định.
Phần tiếp theo của bài sẽ bao gồm:
- Khi nào nên đi khám phụ khoa?
- Khám phụ khoa có đau không?
- Phụ nữ chưa quan hệ có khám được không?
- Chuẩn bị gì trước khi khám?
- Những trường hợp nên hoãn khám.
- Những hiểu lầm thường gặp.
- FAQ chuẩn SEO.
- Vì sao nên khám tại Phòng khám Sản Phụ khoa ThS.BS. Đoàn Thị Nga.
- Bảng bằng chứng và tài liệu tham khảo chính thức.
